أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

556

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

و زمرد - بريل به رنگ سبز است ؛ الجماهر ، 453 ، يادداشت 1 - 3 . ( 2 ) . ابن بيطار ، جامع ، II ، 167 اين گفته را به ارسطو نسبت مىدهد و ظاهرا كتاب احجار منتسب به ارسطو را در نظر دارد . * ( 3 ) . نظير اين جمله در الجماهر ، 152 نيز وجود دارد كه از كتاب احجار نقل شده است ، نك . بالاتر ، يادداشت 2 . 484 . زبل 1 به رومى قوفروس 2 ، به سريانى زبلا 3 و به فارسى گوه 4 است . ( 1 ) . با اين واژه مدفوع جانوران ، پرندگان و انسان را مشخص مىكنند ؛ سراپيون ، 259 ؛ ابو منصور ، 307 ؛ ابن سينا ، 235 . ( 2 ) . نسخهء الف : قوقوروس ، بايد خواند قوفروس ( ) ؛ حنين ، 214 . ( 3 ) . زبلا . ( 4 ) . گوه - II , Vullers ، 1057 . 485 . زبد البحر 1 به رومى القيونيا 2 و اقونيا 3 ، به سريانى رعتاديما 4 ، نيز اسقا 5 و گفراديما 6 ، به هندى سمدرپين 7 و به فارسى كفك دريا 8 [ ناميده مىشود ] . اين ، صدف حيوانى است كه در درياى عدن 9 [ ديده مىشود ] ؛ اندازه‌اش حدود يك وجب و داراى چهار دست 10 شبيه تسمه‌هاى آويزان است . بيش از يك استخوان كه در پشتش قرار گرفته ، استخوان ديگرى ندارد 11 . اين صدف را از آن جدا مىكنند يا اينكه [ حيوان ] هنگامى كه مىميرد ، از هم مىپاشد و اجزاى آن از هم جدا مىشوند و دريا آنها را به ساحل پرتاب مىكند . ساكنان جزيره‌ها و كناره‌ها با زرداب اين حيوان مىنويسند . [ نوشته‌اى ] زيبا ، درخشان و بسيار سياه 12 به دست مىآيد . نام اين حيوان . . . 13 است . ديسقوريدس 14 و جالينوس : [ كف دريا ] پنج نوع است ؛ يكى از آنها متراكم ، سنگين با بوى بد است ، از آن بوى ماهى گنديده 15 به مشام مىرسد و به ظاهر شبيه اسفنج است . [ نوع ] دوم درازتر از اولى ، سبك ، پر خلل و فرج ، گلگون و نرم تن است . ديسقوريدس [ مىافزايد كه ] ظاهرش شبيه اولى است و بوى عدس آبى را مىدهد . [ نوع ] سوم - جالينوس [ مىگويد ] از همه لطيف‌تر است ؛ ديسقوريدس [ مىگويد كه ] ظاهرش شبيه كرم و به رنگ ارغوانى است . چهارمى - آنها مىگويند - سبك و شبيه پشم چرك‌آلود